 |
 |
(1) In de winter van 1982 op een te kleine, te heet verwarmde kamer, hoog in een appartementsgebouw in Iowa City, Iowa. Veel eenzaamheid, veel rode wijn, veel sneeuw achter de ramen (er is geen doorkomen aan, we zijn afgesloten van de buitenwereld), veel gesprekken tot in de vroege ochtend, en die ene zachtmoedige, in ballingschap levende Zuid_Amerikaanse dichter die tegen me zei: 'Vandaag schrijf ik politieke verzen en pamfletten. Maar morgen, als de junta verdreven is en de democratie hersteld, zal ik me eindelijk kunnen bezighouden met schrijven over de tijdsduur in de romans van Proust.'
(2) 'Soms bedenk ik: de Heer zij geprezen omdat Hij de Vlaamse literatuur Tom Lanoye schonk,' schreef Jeroen Overstijns, de diepgelovige criticus, in De Standaard der Letteren van 25 september 1997. Maar weegt Tom nu op de politiek? Grijpen Dehaene, Tobback, Verhofstadt en andere politici naar Het Goddelijke Monster en zweren ze nu allerlei dure eden: het moet maar eens gedaan zijn, al dat Vlaams gesjoemel? Zweren ze die eden dan in de spiegel? In De Blinde Spiegel van Piet van Aken bijvoorbeeld. (Tussen haakjes: een te herlezen boek.)
(3) Zelf politiek actief zijn? Maar ik ben onhandig, ben niet alert genoeg op vergaderingen, spring nooit op het goede moment op tafel en ik weet, helaas, meestal achteraf, onderaan de trap bijvoorbeeld, wat ik wel had moeten zeggen en welke voortreffelijke argumenten ik had moeten bovenhalen. Verder leef en schrijf ik zoveel mogelijk zonder compromissen te moeten sluiten en in wezen ben ik geen gezellig mens.
Was ik een ander man, dan ging ik in de politiek.
(4) 'Politiek in een literair werk is als een pistoolschot op een concert, iets grofs, en toch kan men niet anders dan er zijn aandacht aan schenken.' Stendhal in La Chartreuse de Parme.
(5) Waarom bemoeide Franz Kafka zich niet met politiek? Hij was toch schrijver?
Deze stelling, voor discussie vatbaar: Vaclav Havel is helemaal geen schrijver die in de politiek is terechtgekomen. Hij is - en was altijd - een politicus die ook nog schreef.
(6) Ik onderteken elke petitie waarmee ik het in eer en geweten eens ben. Een meer menselijke wereld, minder onrecht (wat vandaag de dag meestal betekent: minder kapitalisme), minder vervuiling, meer socialisme, meer rechtvaar_ digheid en gelijkheid voor iedereen, en dat vanuit het diepgewortelde, onuitroeibare besef dat het individu recht heeft op waardigheid en respect. Omdat het onvervangbaar is. Daarom petities ondertekenen en aan betogingen deelnemen.
Maar daarom ook literaire teksten schrijven (en lezen). Een boek lang aandacht en opperste concentratie opbrengen voor één individu. Voor Julien Sorel bijvoorbeeld, of voor Fabrice del Dongo.
(7) Een gedicht maakt Auschwitz niet lichter om te dragen, wel het voortbestaan in een wereld waarin Auschwitz kan voorkomen.
| © Alstein | |
|
|