CONTUSIONE E MINIMA (DE GEKWETSTHEID IS MINIMAAL) Paul Pourveur CONTUSIONE E MINIMA (DE GEKWETSTHEID IS MINIMAAL) LIFTSTER Al goed. Al goed. Ik beloof het. Geen emotioneel exhibitionisme deze avond. Al goed. Al goed. Ik beloof het. Geen sentimentele striptease. Ik zal jullie niet bekruipen met kleverige gevoelens. Beloofd. Geen aanslag op het fatsoen. Geen onbeteugelde vervoering. Geen thermometer die op het kookpunt staat. Beloofd. Echt. Ik hou mijn duim in de lucht en zwijg. Al goed. Al goed. (Eerst - de jachtige voetstappen op het grind. Daarna - het haastige geklingel van een sleutelbos, een sleutel die paniekerig in een slot wordt geduwd, twee vergrendelingsknoppen die een korte strakke opwaartse beweging maken, het doffe diepe geluid van twee deuren die worden geopend, het scherpe gekraak van de leren fauteuils, twee deuren die met een harde klap worden dichtgegooid. Opnieuw een sleutel in een metalen slot, een klik en dan... de moeder van alle geluiden: het zachte, diepe, geruststellende geronk van een tweelitermotor. Een geruststelling verpulverd door een gillende motor: 6000 toeren per minuut. De eerste versnelling wordt ingeschakeld. Gierende banden. Het felle licht van de koplampen van de wagen tast de weg af, als een blinde die tevergeefs iets wil terugvinden.) BESTUURDER Zeg iets... Zeg nu iets. PASSAGIER Vier 'goodyears' dreunend over het asfalt, over de in de haast gemaakte naden van de weg, een weg in wording. Witte stippellijnen zoeven voorbij, net zoals de lichtende nasleep van artillerie in de nachtelijke hemel van Bagdad. Een continu gele lijn ontrolt zich, geeft een onbestemde bestemming aan. Bomen razen snel voorbij, Smelten samen tot een grijsgroen gordijn. Maar uiteindelijk, tenslotte, de allesomvattende, met sterren bezaaide hemel, de onmetelijkheid bevriest de beweging. ... Inactiviteit moet de regel zijn BESTUURDER Maar de beweging schuurt zich door de tijd, wroet zich door het onwrikbare, krast zich door de stilte. ... Hoor je dat geruis? Alles is beweging. Al is elke beweging een uitstervende beweging. We leven constant in de uiterst zeldzame uitzondering op de regel. PASSAGIER Let op de weg. LIFTSTER Sta ik in de weg? Die vraag is een vlijmscherpe synthese van mijn leven. BESTUURDER Ik staar naar een punt aan de horizon. Hypnotiseer mezelf. Verdun mezelf in de tijdloze herinnering. PASSAGIER Bedenkingen boren zich door het tijdsmagma heen, wringen zich door de versteende menselijke geschiedenis heen. BESTUURDER Bedenkingen van een soldaat. PASSAGIER Geen krijgsheer of elitesoldaat. Een gewone soldaat. BESTUURDER Een gewone soldaat die in Waterloo in de eerste linie loopt en opgeofferd wordt, een gewone soldaat voor wie elke oorlog een hopeloze oorlog is. PASSAGIER Is hij bereid te sterven voor zijn land? BESTUURDER De bereidheid te sterven voor mijn land, tactisch de beste strategie. En het levert de mooiste morele oorlogen op, denkt onze soldaat. Waterloo is een modelvoorbeeld: een oorlog die noch goed, noch slecht is, een oorlog die logisch is, een logica zonder limieten - een oorlog zoals die dient te verlopen: de bereidheid afgeslacht te worden of af te slachten, blinde natuurlijke krachten die zonder schroom losgelaten worden: haat, vijandschap, primair geweld. Tijdstip en plaats zijn vooraf bepaald. Met als uitkomst de vernietiging van één van de partijen of opgelegde vredesvoorwaarden. PASSAGIER Liever had ik toch de oorlog van Troje willen uitvechten, (be)denkt de soldaat van Napoleon (zich). Troje, de oorlog van de hopeloze liefde. Een oorlog voor de mooie ogen van een vrouw. Duizenden soldaten meeslepen in de gruwel, de wreedheden, de dood, omdat je vrouw weggelopen is van huis. Briljant opzet. Van alle oorlogen lijkt Troje hem de meest aanvaardbare oorlog. Sterven voor een vrouw - mijmert de napoleontische soldaat in een melancholische bui, terwijl hij het kruit en de kogel in de loop van zijn geweer aanstampt. BESTUURDER Tactisch de slechtste strategie. Geen enkele oorlog is 'aanvaardbaar'. Trouwens, Troje is niet het typevoorbeeld van een eerbare oorlog, (be)denkt de soldaat (zich) opnieuw. Troje is gevallen vanwege een banale list. De moed en de morele wilskracht van de soldaten waren van geen belang. Lafheid was het oorlogswapen. Veeleer wil onze napoleontische soldaat de moed en de wilskracht vertegenwoordigen. ... Maar misschien is het te laat om daarover na te denken. Nu we omsingeld zijn. In het laatste carré. Drie rijen diep. We houden stand. De paarden van de vijand weigeren de muur van bajonetten te doorbreken. Slachtoffers alom. Gekreun, gegil, gekrijs. De fysieke pijn ondraaglijk bij buikwonden. De vijand trekt zich terug. Hervormt de linies. Bereidt zich voor op een nieuwe aanval. ... Wil je een sigaret? vraagt de soldaat buiten adem. Net alsof hij een spetterende neukpartij achter de rug heeft. PASSAGIER Let op de weg. Je rijdt de hele tijd over de witte lijn. Straks rijden we een tegenligger frontaal aan. BESTUURDER Crash. Verwrongen metaal, glassplinters, benzine ontsnapt uit de gebarsten tank, een vonk... Maar zo wil ik niet sterven. ... Ik weet niet waarvoor ik zou willen sterven. Ik wil zeker niet sterven voor mijn land. Politici zijn weinig eerbaar. Ze zijn boekhouders geworden, corrupte boekhouders. Trouwens, wie denkt eraan om te sterven voor België, voor Vlaanderen? PASSAGIER Hoe wil je dan wel sterven? BESTUURDER Graag had ik op natuurlijke en onbeduidende wijze willen sterven, van ouderdom. Maar ik zal sterven op onnatuurlijke wijze, door de vooruitgang, de menselijke incompetentie. PASSAGIER Al heb ik mijn leven nooit in handen kunnen nemen, mijn dood wil ik zelf bepalen. Ik wil sterven voor een vrouw - als ik mij dit ooit kan veroorloven. BESTUURDER Je kan niet sterven voor een vrouw. PASSAGIER Kan ik dat niet? BESTUURDER Nee, dat kan je niet. PASSAGIER En waarom kan ik dat dan niet? BESTUURDER Omdat het niet gaat. PASSAGIER En waarom gaat dat niet? BESTUURDER Stop. PASSAGIER ... BESTUURDER Om de eenvoudige reden dat je nooit sterft voor een vrouw, maar wel door een vrouw. De keuze werd al gemaakt. Ergens in de wereld loopt er een vrouw rond die je doodsarrest in haar tas draagt, ergens tussen de lippenstift, de 'blush', de 'eyeliner' en een doosje Tampax. Je kan pogingen ondernemen om haar te ontlopen. Maar hoe dikwijls je ook van voetpad verandert, vroeg of laat... kom je regelrecht in haar armen terecht. ... Het enige wat kan volgen, is de plotse overgave. Haar armen sluiten zich om zijn hals. Haar lichaam drukt zich tegen zijn lichaam. Haar warmte, tederheid, genegenheid dringen langs alle poriën binnen. En hij wordt verkend, verklaard, 'verheiligd'. PASSAGIER Hoe was haar naam? BESTUURDER Maar deze hoogvliegende langeafstandsgedachte wordt in volle vlucht getroffen door een korteafstandsgedachte: heb ik het koffiezetapparaat uitgeschakeld? De hoogvliegende gedachte stort in vlammen neer en ontploft op de grond. Twee slachtoffers. PASSAGIER ... Ik heb een koffiezetapparaat dat zichzelf automatisch uitschakelt na twee uren. BESTUURDER De vooruitgang is niet te stuiten en de daarmee gepaard gaande menselijke incompetentie ook niet. PASSAGIER ... Hoe was haar naam? BESTUURDER Waarom wil je dat weten? PASSAGIER Elke voornaam heeft een gezicht, een kleur van ogen, een huidtextuur... Monique is een scherp gezicht. Céline is een zachte fluwelen huid. Chantal is blond haar, zacht golvend maar hoekig geknipt. Chloé, blauwe ogen. BESTUURDER En Dolorés? PASSAGIER Dolores is een verwilderde maar zwoele blik. BESTUURDER ... Haar naam was Dolorés en ze had mijn behoorlijk ingevulde en afgestempelde doodsangst in haar tas. PASSAGIER Waar kwam ze vandaan? BESTUURDER Van het Latijnse 'dolere': pijn doen. PASSAGIER Spaans? BESTUURDER Keniaans. PASSAGIER Een zwarte? BESTUURDER Staalbruin, goudbrons. ... Ik heb haar in Brussel ontmoet, aan de Naamsepoort, in de Zaïrese wijk Matongé, op een dag toen Cupido erg slordig te werk ging. ... Amper kende ik haar vijf minuten of ze had mij al ontmaskerd. Normaal gesproken had ik moeten weglopen. Maar ik voelde me net zoals het met angst verlamde slachtoffer op de gekantelde Herald of Free Enterprise. Geen vluchten, geen vechten. De verstomming. Gebiologeerd door de plotse chaos, de wansmakelijkheid maar ook de schoonheid ervan. ... ... Dolorés. Vijf jaar ongeluk. Vijf jaar ellende. Ik denk dat zij mij heeft laten boeten voor alle blanken die ooit een voet op het Afrikaanse continent hebben gezet, van de slavenhandel tot de kolonisatie... ... Vijf jaar vernederingen. Vijf jaar verderf. Maar wat een kont, verdomme! Wat een kont! ... Ben je al ooit in Kenia geweest? PASSAGIER Nee. Maar wel in Zimbabwe. BESTUURDER Een wereld verschil. In Zimbabwe zijn de konten van de vrouwen iets ronder en minder staalbruin. En als je die vrouwen langs achter neukt, is er geen volledige complementariteit - wat ook prettig kan zijn - maar lang niet zo hemels als in Kenia. Heb je al met een zwarte geneukt? PASSAGIER ... BESTUURDER Na die vijf jaar met Dolorés was ik gereduceerd tot een hoop brokjes. Een brokje van mij lag in Zanzibar, een ander in Rio en het derde lag in Brussel. Wat voor tal van problemen zorgt. Hoe kan je je nu nog aftrekken als je hand in Zanzibar ligt en het aftrekbare gedeelte in Rio? LIFTSTER Deze avond zal ik mijn emoties in toom houden en houn ik gewoon mijn duim in de lucht, terwijl een ingehouden en afstandelijke, doch scherpzinnige analyse van een situatie aan mij zal voorbijtrekken, gevolgd door een voor de hand liggende conclusie Word ik uitgenodigd, zal ik mee concluderen. Indien niet, blijf ik hier aan de kant staan, terwijl wereldschokkende conclusies zullen voorbijgaan en in de duistere nacht in het niets verdwijnen. PASSAGIER ... Ik ben al acht jaar getrouwd. BESTUURDER ... PASSAGIER Acht jaar... BESTUURDER Ja? En? PASSAGIER ... BESTUURDER ... PASSAGIER Acht jaar! BESTUURDER Als men zich dan toch de moeite getroost om het woord te richten tot de medemens - of hoe we onszelf ook willen noemen - moet men wel op de één of andere manier duidelijk maken of het om tragedie of komedie gaat. PASSAGIER Soms denk ik: echtgenotes moeten beschouwd worden als een aanwijzing, als een natuurlijk teken dat eventueel kan leiden naar de Vrouw. Begrijp je? BESTUURDER Moet dat? PASSAGIER Ik denk van wel. Alleszins, je moet je kunnen inbeelden dat je het begrijpt. BESTUURDER Ik ben nooit getrouwd geweest. PASSAGIER Dan kan je het niet begrijpen. BESTUURDER Ik heb wel vijf jaar samengeleefd met Dolorés. PASSAGIER Dat telt niet. In een huwelijk zijn de vrouwen rustiger, minder gejaagd. Ze hebben officieel toegegeven, voor getuigen, dat ze zich willen binden. Een contract werd afgesloten en daarom verloopt het samenzijn eerbaar... Ongetrouwde vrouwen zijn... tja... er is geen contract, alles kan, alles mag, niets verloopt volgens de regels, alle slagen zijn toegelaten zonder dat je er rekenschap voor verschuldigd bent. BESTUURDER Ik heb het huwelijk altijd als een 'conflict of interest' beschouwd. Je moet je eigen belangen en de belangen van je vrouw verdedigen. En die zijn vaak tegenstrijdig. PASSAGIER Het is duidelijk dat je nooit getrouwd bent geweest. ... Ik denk dat we nu misschien naar links moeten gaan. BESTUURDER Deze weg hier? PASSAGIER Of de volgende? BESTUURDER Of de vorige? PASSAGIER Nu is de volgende de vorige geworden. BESTUURDER Dat komt ervan als je constant in beweging bent. We rijden rechtdoor. PASSAGIER Waar gaan we eigenlijk heen? LIFTSTER Ik ben nooit getrouwd geweest. Ik heb wel een aantal relaties gehad waarover ik niet zal uitwijden uit angst om emotioneel te worden. Maar ik wil wel trouwen. In het wit, in een koets, met witte paarden en duiven, witte duiven die opvliegen in de avondzon en ik wil dat er rijst wordt gestrooid. BESTUURDER ... PASSAGIER ... BESTUURDER Sinds Dolorés mij verlaten heeft, - toeval of niet, het moment valt samen met de val van de Berlijnse Muur - voel ik mij niet meer gedefiniëerd. En dag en nacht moet ik mij opnieuw definiëren voor een jackpot in Bangkok in de achterbuurten in de achterkamers, met een opiumpijp, terwijl vadsige of overijverige hoeren de ene coïtus interruptus na de andere veroorzaken. PASSAGIER ... BESTUURDER Dat wil niet zeggen dat ik ooit naar Bangkok ben geweest. PASSAGIER Wat wil je dan wel zeggen? BESTUURDER Dat ik elke nacht, opnieuw en opnieuw, de kleurloze woorden van een slapeloze nacht steel. PASSAGIER ... Al begrijp ik het niet meteen, ik blijf alleszins open voor verder begrip. BESTUURDER ... Dolorés... ... Jezus! Wat een kont... Dat is eigenlijk het enige wat mij bijblijft. Haar kont. Ben ik nu seksistisch? PASSAGIER Heb je geen wegenkaarten? Want zo kunnen we nog lang blijven rijden. BESTUURDER Ik betrap mezelf soms op seksisme, 'Zuiver' en 'onvolwassen' seksisme. PASSAGIER Puberaal gedrag. BESTUURDER Weet je wanneer de puberteit van een man eindigt? PASSAGIER ... BESTUURDER Zes maanden na zijn dood. PASSAGIER Weet jij hoe olifanten uit een boom komen? BESTUURDER ... PASSAGIER Ze gaan op een blad zitten en wachten tot het herfst is. BESTUURDER Ik zie geen verband. PASSAGIER Ik zie geen uitweg. LIFTSTER En waarom krokodillen zo plat zijn? Omdat krokodillen meestal in de herfst onder de bomen wandelen. PASSAGIER De dag van mijn huwelijk, die trouwens samenvalt met het Heizeldrama, zei mijn toekomstige echtgenote mij: 'Wil je mijn toekomst, vergeet dan mijn verleden.' BESTUURDER Dàt is wel erg vreemd. PASSAGIER Net voor ik het stadhuis binnenging, zei ze ook nog: 'Wil je mijn geest, vergeet dan mijn lichaam.' BESTUURDER Dàt is ronduit verdacht. PASSAGIER En net voor het 'ja'-woord, zei ze: 'Wil je mijn sekse, vergeet dan wie je bent.' BESTUURDER Vergeten is hier duidelijk de sleutel. PASSAGIER Voor zover ik het begreep, kwam het erop neer dat ik mijn geheugen moest wissen. Vreemde zaak, het geheugen. Geleerden zoeken nog altijd naar waar het geheugen zich in het brein bevindt. Maar ze hebben intussen wel begrepen hoe het werkt. Het geheugen steunt op 'herinneren' en 'begrijpen', twee totaal verschillende begrippen. Het is best mogelijk dat we dus volledig begrijpen wat we op een bepaald tijdstip meemaken en toch voortdurend vergeten wat we begrepen hebben. Ik heb ooit begrepen waarom ik getrouwd ben, maar ik vergeet constant wat ik toen begrepen heb. Het onbegrip is uiteindelijk het enige wat we ons herinneren. BESTUURDER En de kont van Dolorés. Sorry. PASSAGIER Het geheugen wordt ook constant herschreven. Zo moet ik onthouden hoe mijn vrouw er nu uitziet, want straks zal ik haar nog moeten herkennen. Ik mag niet elke dag wakker worden en zeggen: Jezus! Wat is mijn vrouw oud geworden. Mijn geheugen houdt de status van het praktische leven bij. ... Sommige herinneringen zijn ook niet meer oproepbaar. Ik weet dat ze er zijn omdat ik ze opgeschreven heb. Zo heb ik tal van tedere momenten met mijn vrouw opgeschreven. Maar als ik ze vandaag teruglees, denk ik soms: heb ik die tedere momenten wel degelijk met mijn vrouw beleefd? BESTUURDER Angstwekkend. PASSAGIER We twijfelen aan bepaalde herinneringen, maar we herinneren ons bepaalde twijfels. We vergeten wat we begrepen hebben, maar we begrijpen... wat we vergeten zijn. ... Klopt dat? BESTUURDER Maakt dat iets uit? PASSAGIER Hoe dan ook, het enige wat ik ervan begrijp, is dat, met de tijd, we alles zullen vergeten, behalve het onbegrip. BESTUURDER Alhoewel. De aftakeling van de hersenen die met de jaren komt, maakt dat wij uiteindelijk toch alles vergeten, zelfs het onbegrip. PASSAGIER Het onbegrip takelt nooit af. BESTUURDER Wat dacht je van die boom? PASSAGIER Toch geen tweehonderd jaren oude eik! BESTUURDER Wat kan ons dat schelen? PASSAGIER Nee, ik blijf erbij: ik wil sterven voor een vrouw. Als ik mij dit kan veroorloven natuurlijk.. BESTUURDER Wat heeft een vrouw aan je dood? PASSAGIER Dat is naast de kwestie, totaal irrelevant als vraag. LIFTSTER En kinderen, dat blijft erover, naast het onbegrip. Kinderen. Daarom is het noodwendig en noodzakelijk om zich voort te planten. BESTUURDER ... PASSAGIER ... BESTUURDER En dan is er nog het geweten! PASSAGIER Ook dat nog! BESTUURDER Blijkbaar hebben de geleerden ook nog steeds niet gevonden waar het geweten zich in het brein bevindt. Sommigen beweren dat het geweten niets anders is dan de doden die ons toespreken vanuit hun graf. Hoe meer doden, hoe omvangrijker, hoe drukkender, hoe dwingender het geweten. Beeld je in: al de mensen die sinds het begin van de mensheid gestorven zijn, die ons nu toespreken en ons de les lezen. Beeld je in: al de mensen die het slachtoffer zijn geweest van de slavernij, de oorlogen, de inquisitie... die ons hun pijn toeroepen. Beeld je in: de 6.000.000 joden die gestorven zijn in de concentratiekampen, die nu gezelschap hebben gekregen van Bosniërs, Serviërs, Hutu's... hoor je hoe ze ons hun wanhoop toegillen? En er komt geen einde aan. Elke dag nieuwe gewelddadige moorden, nieuwe doden, nieuwe stemmen. Vroeger kon ik nog met al die stemmen leven omdat ik geloofde dat op een dag alles plots zou ophouden. De apocalyps, weet je wel? PASSAGIER De zeven ruiters. BESTUURDER Waren ze niet met vier? PASSAGIER ... BESTUURDER ... Het was een kwestie van een beetje geduld hebben. De apocalyps zou al die stemmen doven. Wel, waarde vriend, de apocalyps is een gerucht, een sterk overdreven gerucht. Er komt geen apocalyps. Geen einde der tijden. ... Zolang ik geloofde dat de apocalyps zou plaatsgrijpen, kon ik nog leven met al die miljarden stemmen, kon ik 's morgens nog zonder al te veel moeite opstaan en aan een nieuwe, glorierijke dag beginnen. ... ... Tegenwoordig hoor ik vooral de vrouwen die gestorven zijn aan mishandeling, verkrachting, foltering... en ze roepen mij toe dat ik met mijn handen van de vrouwen moet afblijven. PASSAGIER Hebben vrouwen soms iets tegen jou? BESTUURDER Vrouwen kunnen ook erg hard en gemeen zijn. PASSAGIER Ik vrees dat je iets gaat aanrijden. BESTUURDER Het motto van mijn Catwoman was 'Life is a bitch and so am I'. PASSAGIER Ik zie duidelijk iets op ons afkomen. BESTUURDER Voor alles moet je een prijs betalen. PASSAGIER Zijn we over botten gereden? BESTUURDER Misschien waren het keien. PASSAGIER Je hebt een kat aangereden! BESTUURDER De darmen van de kat liggen nu verspreid over de weg. Inactiviteit wordt nu zijn status. PASSAGIER Ben je gek geworden? BESTUURDER Hoe gruwelijker de dood, hoe groter de beloning. Misschien krijgt de kat nu een plaats naast God. PASSAGIER Waarom doe je dat? BESTUURDER Misschien wou de kat zelfmoord plegen. Een oude kater die toch geen Catwoman meer kon krijgen. PASSAGIER Je had de kat kunnen ontwijken. BESTUURDER Ssst. Hoor je dat? PASSAGIER Wat? BESTUURDER De stem van de kat vanuit het land van de doden. ... Hoor je het? ... De kat roept ons toe dat we samen met hem kwaad moeten zijn op onrechtvaardigheid! Hij gilt ons toe dat we samen met hem woedend moeten zijn op onverschilligheid. Hij krijst ons toe dat we samen met hem razend moeten zijn op onverdraagzaamheid! Hoor je het? ... We moeten wraak nemen voor de kat. Wat denk je daarvan? PASSAGIER Dit land in vuur en vlam? Voor een kat? BESTUURDER Als de zon straks opkomt, blijft er slechts een desolaat landschap over. PASSAGIER We moeten realistisch blijven. BESTUURDER We moeten leren omgaan met de logica van het geweld. PASSAGIER Er was geen enkele reden om die kat omver te rijden. BESTUURDER Er was ook geen enkele reden om je Catwoman neer te knallen. PASSAGIER Ik heb mijn vrouw niet vermoord. BESTUURDER Neem toch niet alles zo letterlijk op! PASSAGIER ... BESTUURDER Wat hield je tegen haar te vermoorden? Je hebt toch een klopboor in huis! PASSAGIER ... Het beeld van haar opengereten lichaam. Het bloed. De darmen die verspreid liggen over de vloer van de keuken. BESTUURDER Dat is nu het probleem als je iemand vermoordt. De viezigheid van het gebeuren. PASSAGIER Ik had vergif kunnen gebruiken. Maar ik vreesde dat ze dan zelfs niet zou hebben begrepen dat ik haar het vergif had toegediend. Als je dan toch je vrouw vermoordt, kan je je beter kenbaar maken. En trouwens, bij vergif is de uitdrukking van de vermoorde die van fysieke pijn, niet die van de verwondering, de ontsteltenis dat je partner plots zoveel agressiviteit op jou kan loslaten, de haat die als een bom in je gezicht explodeert. ... Maar ze heeft ook zo'n levenskracht. Ze kan niet sterven. ... Wil je haar naam weten? BESTUURDER Elke voornaam heeft een specifieke klank... Monique drilt als een boorzaag die schedels openrijt. Céline streelt als een scalpel in de verharde huid. Chantal zeurt als een zaag over beenderen. Chloé klakt als een nijptang die de ribben wegknipt. ... PASSAGIER De voornaam is Aïscha. BESTUURDER Waar komt zij vandaan? PASSAGIER Van het Arabisch: degene die leven moet. (...) © Paul Pourveur